Melodia znana dziś jako polski hymn znalazła się w operze o Tadeuszu Kościuszce, choć śpiewano ją tam z innym tekstem. Rękopis z 1821 roku, badany przez Bibliotekę Raczyńskich, może zawierać najwcześniejszy zachowany kompletny zapis nutowy Mazurka Dąbrowskiego. Odkrycie towarzyszy przygotowaniom do wystawienia zapomnianego dzieła.
Operę narodową „Kościuszko nad Sekwaną” F.S. Dutkiewicza, do tekstu K. Majeranowskiego, publiczność usłyszy we wtorek w holu Biblioteki Raczyńskich. Inscenizacja będzie częścią drugiego Spotkania z Arcydźwiękiem. Okazją do przypomnienia utworu jest także 280. rocznica urodzin jego bohatera.
Od bibliotecznego rękopisu do przedstawienia
Za reżyserię odpowiada Barbara Gutaj-Monowid, a kierownictwo muzyczne objął Jakub Czerski. Nową orkiestrację opracował pianista Mariusz Matuszewski. To właśnie podczas współpracy z nim badacze biblioteki rozpoznali w piątym numerze opery melodię Mazurka Dąbrowskiego.
W roli Kościuszki wystąpi Janusz Andrzejewski. Obsadę tworzą również Magdalena Nowacka-Kleban, Bartłomiej Szczeszek i Marek Szymański. Do wykonawców dołączą studenci Akademii Muzycznej oraz uczeń liceum.
Przygotowywane przedstawienie ma pokazać, że historyczny utwór może przemówić także do współczesnej publiczności. Reżyserka dostrzega w nim nie tylko temat patriotyczny, lecz również humor, przekonujące portrety psychologiczne i relacje między bohaterami. Dzieło należy do najwcześniejszych scenicznych form upamiętnienia Kościuszki po jego śmierci. Pozwala więc zobaczyć, jak zaczynała kształtować się jego legenda.
Co zapis z 1821 roku wnosi do historii hymnu?
O znaczeniu znaleziska decyduje chronologia zachowanych źródeł. Pieśń Legionów z tekstem Józefa Wybickiego zabrzmiała po raz pierwszy w Reggio w 1797 roku. Z tego czasu nie zachowały się jednak ani jej rękopisy, ani autograf. Same słowa opublikowano w 1806 roku, a druk zawierający jednocześnie tekst i nuty ukazał się dopiero w 1829 roku.
Partytura opery jest od tego ostatniego wydania o osiem lat starsza. Jeśli jej pierwszeństwo zostanie potwierdzone, będzie najstarszym znanym, zachowanym w całości świadectwem nutowym melodii hymnu. Istotne pozostaje rozróżnienie: w operze zapisano melodię Mazurka Dąbrowskiego, ale nie słowa Wybickiego. Odkrycie dotyczy zatem muzyki, a nie pełnej pieśni w znanej dziś postaci.
Źródło: Urząd Miasta Poznania